Wyślij zapytanie





Biegunka – jak sobie z nią radzić?

„Nie biegam. Nie muszę.” Takim hasłem kilka lat temu jeden z producentów reklamował swój środek na biegunkę. Z tą przykrą dolegliwością choć raz w życiu spotkał się każdy. Czy wystarczy jednak mieć w apteczce odpowiednie lekarstwo, czy należałoby jednak głębiej pochylić się nad tą przypadłością?

Nie trzeba wytłuszczać, że biegunka przyjemna nie jest. Nagła i bezwzględna potrzeba skorzystania z toalety, bóle i skurcze brzucha potrafią skutecznie zepsuć plany. Jeśli nie zachowamy ostrożności – odpowiedniego nawadniania i przyjmowania elektrolitów, to doprowadzić może do odwodnienia i zaburzenia poziomów sodu oraz potasu, co jest stanem zagrożenia życia, szczególnie dla osób starszych i dzieci. Pamiętać należy też o tym, że biegunka sama w sobie nie jest chorobą, a raczej objawem szerszego patologicznego procesu toczącego się w organizmie. Kiedy należy wziąć ją bardziej na serio? Do symptomów, które powinny wzbudzić czujność należy pojawienie się w stolcu krwi lub śluzu, gorączka, ostry ból brzucha lub okolicy krzyżowej czy w końcu oznaki odwodnienia (rzadkie oddawanie moczu, pragnienie, sucha skóra, a u dzieci również płacz bez łez, niecodzienna drażliwość i senność). U maluchów poniżej 3 miesiąca życia każda biegunka, a u starszych dolegliwości trwające dłużej niż 24-48 godzin powinny być konsultowane przez lekarza. Dowiedz się jeszcze więcej o biegunkach u dzieci.

Powodów pojawienia się biegunki jest wiele. Do najczęściej spotykanych należą infekcje wirusowe lub bakteryjne oraz inwazje pasożytnicze. W takich przypadkach biegunka jest mechanizmem obronnym organizmu – ma na celu usunięcie czynnika, który zaatakował nasze ciało. Tego typu biegunek uniknąć można zachowując zasady higieny – częste i dokładne mycie rąk, warzyw, owoców oraz dbając o sprawdzone pochodzenie i przechowywanie produktów żywnościowych. Biegunki infekcyjne są zakaźne, więc ich wystąpienie w zbliżonym okresie u np. członków jednej rodziny czy w grupie przedszkolnej sugeruje podłoże przypadłości. Jeśli po kilku dniach objawy nie ustępują lub pojawiają się wymienione wyżej symptomy, warto udać się do lekarza i sprawdzić, jaki patogen wywołał problemy żołądkowe. Badania laboratoryjne mogą wspomóc diagnozę i ukierunkować leczenie, co warunkuje jego skuteczność.

Na biegunkę wirusową wskazywać może towarzysząca jej gorączka. Najczęstszymi wirusami atakującymi dzieci są rota- i adenowirusy, dorośli natomiast atakowani są zwykle przez norowirusy. Wszystkie te wirusy wykryć można w próbce kału zainfekowanej osoby szybkimi i prostymi testami diagnostycznymi.

Biegunki bakteryjne zwykle wywoływane są przez rodzaje Salmonella, Campylobacter czy Shigella. Potwierdzenie bakteryjnej etiologii przypadłości da posiew kału, który umożliwi również dobranie właściwej antybiotykoterapii. Można również stosować badania ukierunkowane na wykrycie w kale toksyn bakteryjnych, właściwych dla odpowiednich rodzajów bakterii (np. toksyna Clostridium difficile).

Do najczęstszych pasożytów wywołujących biegunkę należy Giardia lamblia. Jej wykrycie w badaniu mikroskopowym kału może być trudne, ale z pomocą może tu przyjść szybki test immunochemiczny, obarczony jednak ryzykiem wyników fałszywie dodatnich.

Oprócz podłoża infekcyjnego do występowania biegunek przyczyniać się mogą problemy z funkcjonowaniem przewodu pokarmowego. Mogą to być niewydolności narządów trawiennych, jak np. trzustki, którą zdiagnozować można m.in. na podstawie obniżonego poziomu elastazy trzustkowej w kale, jak i zależne od różnych czynników nietolerancje pokarmowe. W tej grupie objawy występują przewlekle, z różnym nasileniem i obserwujemy ich powiązanie z dietą.

Popularną (występującą nawet u 1 osoby na 100) nietolerancją pokarmową przebiegającą z powtarzającymi się biegunkami jest celiakia – nadwrażliwość na gluten. Jest to choroba, która nieleczona prowadzi do nieuchronnego wyniszczenia organizmu, dlatego ważna jest jej właściwa diagnostyka. W związku z autoimmunologicznym podłożem schorzenia jako test przesiewowy w jej kierunku stosuje się badanie autoprzeciwciał przeciw transglutaminazie tkankowej (anty-tTG) w klasie IgA.

Przewlekłe biegunki wskazywać też mogą na szerokie spektrum chorób zapalnych jelit. Należą do niego takie schorzenia jak choroba Leśniewskiego-Crohna czy wrzodziejące zapalenie jelita grubego. Badaniem laboratoryjnym sugerującym zapalne podłoże dolegliwości gastrycznych jest oznaczenie kalprotektyny w kale. Poziom tego białka wzrasta znacznie w tych chorobach, nie jest natomiast podwyższony, jeśli biegunka związana jest z zespołem jelita drażliwego.

Wśród rzadszych przyczyn chronicznych biegunek wymienić należy nowotwory przewodu pokarmowego. Badania laboratoryjne mogące wspomóc ich diagnozę to m.in. oznaczenie krwi utajonej w kale lub markera nowotworowego wiązanego z guzami przewodu pokarmowego – chromograniny A we krwi.